തിരുവനന്തപുരം: കെഎസ്‌ആർടിസി ഓർഡിനറി ബസുകളിൽ സ്ത്രീകൾക്കും ട്രാൻസ്‌ജെൻഡർമാർക്കും സൗജന്യ യാത്ര അനുവദിച്ച സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ പുതിയ തീരുമാനം വലിയ സാമൂഹിക ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. പ്രതിവർഷം ഏകദേശം 800 കോടി രൂപയുടെ അധിക സാമ്പത്തിക ബാധ്യത സർക്കാരിനും കെഎസ്‌ആർടിസിക്കും ഉണ്ടാകുമെന്നാണ് പ്രാഥമിക വിലയിരുത്തലുകൾ. എന്നാൽ സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ ഇത് ഒരു ക്ഷേമപദ്ധതി മാത്രമല്ല, ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക വളർച്ച ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു സാമൂഹ്യ-സാമ്പത്തിക നിക്ഷേപമായും കാണേണ്ടതുണ്ട്.

ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും ഇന്ത്യയിലെ ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിലുമുള്ള സമാന പദ്ധതികളുടെ അനുഭവങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, ഇത്തരം പദ്ധതികൾക്ക് സാമൂഹിക നേട്ടങ്ങൾക്കൊപ്പം വിപണിയെയും ഉപഭോഗത്തെയും ഉത്തേജിപ്പിക്കാൻ കഴിയുമെന്ന വിലയിരുത്തലുകളാണ് ഉയരുന്നത്.

ജിയോ മാതൃകയുമായി സാമ്യം

2016-ൽ റിലയൻസ് ജിയോ സൗജന്യ ഡാറ്റയും കോളുകളും നൽകി രാജ്യത്തെ ടെലികോം മേഖലയെ മാറ്റിമറിച്ചിരുന്നു. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ വൻ സാമ്പത്തിക നഷ്ടം സഹിച്ചെങ്കിലും ഉപഭോക്താക്കളെ വലിയ തോതിൽ ആകർഷിക്കുകയും പിന്നീട് വിപണിയിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു. സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ പറയുന്നത് കെഎസ്‌ആർടിസിയുടെ സൗജന്യ യാത്രാ പദ്ധതിയും സമാനമായ തന്ത്രത്തിന്റെ ഒരു സാമൂഹിക രൂപമാണെന്നാണ്.

ഇപ്പോൾ ടിക്കറ്റ് വരുമാനത്തിൽ നഷ്ടമുണ്ടാകുമെങ്കിലും, കൂടുതൽ ആളുകളെ പൊതുഗതാഗതത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുകയും അതുവഴി വിപണിയിലും ടൂറിസത്തിലും ഉപഭോഗത്തിലും വളർച്ച സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സാധ്യതയുള്ള സാമ്പത്തിക ലക്ഷ്യം.

സ്ത്രീകളുടെ കൈവശം കൂടുതൽ പണം

പ്രതിദിനം ജോലിക്കോ മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കോ ബസിൽ യാത്ര ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് 50 മുതൽ 100 രൂപ വരെ ലാഭിക്കാനാകും. ഒരു മാസത്തിൽ ഇത് 1,500 മുതൽ 3,000 രൂപ വരെയാകാം. സംസ്ഥാനത്ത് ലക്ഷക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ ഈ ആനുകൂല്യം പ്രയോജനപ്പെടുത്തുമ്പോൾ കുടുംബങ്ങളുടെ ചെലവുശേഷി ഗണ്യമായി വർധിക്കും.

സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് ഈ അധിക തുക ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, വിദ്യാഭ്യാസം, വിനോദം, ടൂറിസം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലേക്ക് ചെലവഴിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ്. ഇതുവഴി വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും ചെറുകിട സംരംഭങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ വരുമാനം ലഭിക്കുകയും അതിന്റെ ഒരു വിഹിതം നികുതിയായി സർക്കാരിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുകയും ചെയ്യും.

മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ അനുഭവങ്ങൾ

കർണാടകയിൽ 2023-ൽ ആരംഭിച്ച ‘ശക്തി’ പദ്ധതിയിലൂടെ സ്ത്രീകൾക്ക് സർക്കാർ ബസുകളിൽ സൗജന്യ യാത്ര അനുവദിച്ചിരുന്നു. പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കിയതിനു ശേഷം സ്ത്രീകളുടെ യാത്രകൾ ഗണ്യമായി വർധിച്ചതായും തൊഴിൽ, വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ എന്നിവ കൂടുതൽ പ്രയോജനപ്പെടുത്താൻ സാധിച്ചതായും പഠനങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

തമിഴ്നാട്ടിലും സ്ത്രീകൾക്ക് സർക്കാർ ബസുകളിൽ സൗജന്യ യാത്ര അനുവദിച്ചതിന് ശേഷം കുടുംബങ്ങളുടെ യാത്രാചെലവ് കുറഞ്ഞതായും പ്രാദേശിക വിപണികളിൽ ഇടപാടുകൾ വർധിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അന്താരാഷ്ട്ര മാതൃകകൾ

യൂറോപ്യൻ രാജ്യമായ ലക്സംബർഗ് 2020 മുതൽ പൊതുഗതാഗതം പൂർണമായും സൗജന്യമാക്കിയിരുന്നു. സ്വകാര്യ വാഹന ഉപയോഗം കുറയ്ക്കുകയും മലിനീകരണം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം. യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം വർധിച്ചെങ്കിലും, മികച്ച സേവനവും അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളും ഇല്ലാതെ സൗജന്യം മാത്രം മതിയാകില്ലെന്ന് പിന്നീട് നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ കണ്ടെത്തി.

ടൂറിസം മേഖലയ്ക്ക് നേട്ടമാകുമോ?

കേരളത്തിൽ കൂടുതൽ സ്ത്രീകൾ ടൗണുകളിലേക്കും വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും എത്താൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ. മൂന്നാർ, വാഗമൺ, കുമരകം, ബേക്കൽ തുടങ്ങിയ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് കുടുംബങ്ങളുടെയും വനിതാ ഗ്രൂപ്പുകളുടെയും സന്ദർശനം വർധിക്കാം.

ഇതുവഴി ഹോട്ടലുകൾ, റസ്റ്റോറന്റുകൾ, ടാക്സി സേവനങ്ങൾ, ചെറുകിട വ്യാപാര സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് അധിക വരുമാനം ലഭിക്കും. ടൂറിസം മേഖലയിലെ ചെലവഴിക്കൽ വർധിക്കുന്നത് സംസ്ഥാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയ്ക്കും ഗുണകരമാകും.

പരസ്യവരുമാനത്തിനും സാധ്യത

യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്നതോടെ കെഎസ്‌ആർടിസി ബസുകളും സ്റ്റേഷനുകളും വലിയ പരസ്യ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. ബസുകളിലെ ഡിജിറ്റൽ പരസ്യങ്ങൾ, സ്റ്റേഷൻ ബ്രാൻഡിംഗ്, കോർപ്പറേറ്റ് സ്പോൺസർഷിപ്പുകൾ, ടൂറിസം പ്രമോഷനുകൾ എന്നിവയിലൂടെ അധിക വരുമാനം കണ്ടെത്താനാകും.

പരിസ്ഥിതിക്കും ഗുണം

തിരക്കേറിയ നഗരങ്ങളിലേക്കും ടൗണുകളിലേക്കും സ്വകാര്യ വാഹനങ്ങൾക്ക് പകരം ബസ് ഉപയോഗം വർധിച്ചാൽ ഇന്ധന ഉപഭോഗവും മലിനീകരണവും കുറയ്ക്കാനാകും. വാഹന തിരക്ക് കുറയുന്നതോടെ നഗരങ്ങളിലെ ഗതാഗത പ്രശ്നങ്ങൾക്കും ഒരു പരിധിവരെ പരിഹാരമുണ്ടാകുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷ.

വെല്ലുവിളികൾ ചെറുതല്ല

അതേസമയം പദ്ധതി വിജയിപ്പിക്കാൻ സർക്കാർ കൃത്യമായ സാമ്പത്തിക പിന്തുണ നൽകേണ്ടതുണ്ടെന്ന് വിദഗ്ധർ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. സൗജന്യ യാത്രയുടെ പേരിൽ നഷ്ടമാകുന്ന തുക കെഎസ്‌ആർടിസിക്ക് സമയബന്ധിതമായി നൽകാത്ത പക്ഷം നിലവിലുള്ള സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

കൂടാതെ യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം വർധിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ പുതിയ ബസുകൾ, കൂടുതൽ സർവീസുകൾ, മികച്ച മാനേജ്മെന്റ്, ഡാറ്റാ വിശകലനം എന്നിവയും അനിവാര്യമാണ്. തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാകാതെ വന്നാൽ യാത്രക്കാരുടെ അസംതൃപ്തിയും വർധിക്കാം.

മൂന്ന് മാസം നിർണായകം

പദ്ധതിയുടെ ആദ്യ മൂന്ന് മാസങ്ങളിലെ പ്രകടനം വിലയിരുത്തിയ ശേഷമായിരിക്കും സർക്കാർ തുടർനടപടികൾ തീരുമാനിക്കുക. യാത്രക്കാരുടെ എണ്ണം, സാമ്പത്തിക ബാധ്യത, വിപണിയിലെ മാറ്റങ്ങൾ, നികുതി വരുമാനത്തിലെ വർധന എന്നിവ വിശദമായി പഠിച്ചശേഷം പദ്ധതി വിപുലീകരിക്കാനുള്ള സാധ്യതകളും പരിഗണിക്കപ്പെടും.

കെഎസ്‌ആർടിസിയിലെ വനിതാ സൗജന്യ യാത്രയെ വെറും ജനപ്രിയ ക്ഷേമപദ്ധതിയായി മാത്രം കാണാനാകില്ല. ശരിയായ ആസൂത്രണവും സാമ്പത്തിക മാനേജ്മെന്റും ഉണ്ടെങ്കിൽ ഇത് കേരളത്തിലെ ഉപഭോഗം, ടൂറിസം, ചെറുകിട വ്യാപാരം, തൊഴിൽ, നികുതി വരുമാനം എന്നിവയെ ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വലിയ സാമ്പത്തിക പരീക്ഷണമായി മാറാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. എന്നാൽ ആവശ്യമായ സർക്കാർ പിന്തുണയും കൃത്യമായ നടപ്പാക്കലും ഇല്ലെങ്കിൽ ഇത് കെഎസ്‌ആർടിസിക്ക് അധിക ബാധ്യതയായി മാറാനും സാധ്യതയുണ്ടെന്നതാണ് വിദഗ്ധരുടെ മുന്നറിയിപ്പ്.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ, വനിതാ സൗജന്യ യാത്രാ പദ്ധതി കേരളത്തിന്റെ പൊതുഗതാഗത ചരിത്രത്തിലെ ഒരു സാമൂഹിക ക്ഷേമനടപടി മാത്രമല്ല, വിജയിച്ചാൽ സംസ്ഥാന സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ പുതിയ വളർച്ചാ മാതൃകയായി മാറാവുന്ന ഒരു സാമ്പത്തിക പരീക്ഷണം കൂടിയാണ്.