ഇടുക്കി ജില്ലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഇടുക്കി, ദേവികുളം, കട്ടപ്പന, തൊടുപുഴ എന്നിവിടങ്ങളിലെ നാല് പോക്സോ അതിവേഗ കോടതികളുടെ കാലാവധി 2026 മാർച്ച് 31-ന് അവസാനിക്കും. സംസ്ഥാനത്താകെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന 55 അതിവേഗ കോടതികളുടെയും ഭാവി കേന്ദ്ര സർക്കാരിന്റെ തുടർ തീരുമാനത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

2019-ൽ കുട്ടികൾക്കെതിരായ ലൈംഗികാതിക്രമ കേസുകൾ വേഗത്തിൽ പരിഗണിക്കുന്നതിനായി Protection of Children from Sexual Offences Act പ്രകാരം പ്രത്യേക അതിവേഗ കോടതികൾ ആരംഭിച്ചു. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ Nirbhaya Fund മുഖേനയാണ് പദ്ധതിക്ക് ധനസഹായം ലഭിക്കുന്നത്. കോടതികളുടെ പ്രവർത്തനച്ചെലവിന്റെ 60 ശതമാനവും കേന്ദ്ര വിഹിതമാണ്.

കേസുകളുടെ ബാഹുല്യം

കേരളത്തിൽ നിലവിൽ 6,000-ലധികം പോക്സോ കേസുകൾ വിവിധ കോടതികളിൽ കെട്ടിക്കിടക്കുന്നു. ഇടുക്കി ജില്ലയിലും നൂറുകണക്കിന് കേസുകൾ വിചാരണയ്ക്കായി നിലനിൽക്കുന്നു. ഇടുക്കി കോടതിയിൽ മാത്രം അൻപതിലധികം കേസുകൾ തീർപ്പാക്കാനുണ്ട്.

അതിവേഗ കോടതികളുടെ പ്രാധാന്യം

സാധാരണ സെഷൻസ് കോടതികളെ അപേക്ഷിച്ച് കൂടുതൽ കേസുകൾ പ്രതിമാസം തീർപ്പാക്കുന്ന സംവിധാനമാണ് അതിവേഗ കോടതികൾ. ശരാശരി 9.51 കേസുകൾ മാസംതോറും തീർപ്പാക്കുന്നുവെന്നാണ് കണക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഓരോ കോടതിയിലും ഒരു ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസറോടൊപ്പം അഞ്ച് ജീവനക്കാരാണുള്ളത്. ഇവരിൽ നാലുപേർ താത്കാലിക നിയമനത്തിലാണ്.

ശിപാർശയും അനിശ്ചിതത്വവും

National Productivity Council, Indian Institute of Public Administration എന്നിവ നടത്തിയ പഠനങ്ങൾ കോടതികളുടെ കാലാവധി നീട്ടണമെന്ന് ശിപാർശ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, ഇതുസംബന്ധിച്ച് കേന്ദ്ര സർക്കാർ അന്തിമ തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടില്ല.

കോടതികൾ നിർത്തലാക്കിയാൽ കേസുകൾ സാധാരണ ജില്ലാ/സെഷൻസ് കോടതികളിലേക്ക് മാറും. ഇത് വിചാരണ നടപടികൾ വൈകാൻ ഇടയാക്കുമെന്ന ആശങ്ക ഉയരുന്നു. നിലവിൽ കാലാവധി അവസാനിക്കാൻ സമയം ബാക്കി നിൽക്കുന്നതിനാൽ, കേന്ദ്ര–സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ തുടർ നടപടി കോടതികളുടെ നിലനിൽപ്പിൽ നിർണായകമാകും.